PIHTILAŞMA BOZUKLUĞUNDAN: İdiopatik Trombositopenik Purpura ( ITP)

Trombosit (PLT) Nedir?

Trombositler kanın renksiz hücreleri olarak bilinirler. Kemik iliğindeki megakaryosit hücrelerden oluşan trombositler kan dolaşımının en küçük ve en frajil (kırılgan) hücreleridir. Vücudumuzda temel olarak üç şekilde işlev görürler;

Primer görevi bir kan damarında yaralanma olduğunda zedelenen bölgeye yapışır, o bölgede pıhtı oluşturur ve kanın durmasını sağlar.

Diğer görevleri arasında travma alanında serotonin denilen madde salgılamak vardır. Serotoninin görevi kan damarlarını daraltarak etkilenen alana kan akımı azaltmaktır.Son olarak trombositler vücutta yabancı partiküllerle karşılaşan ilk hücrelerdir ve enfeksiyona karşı savunmada görev alır.

Trombositlerin kan sayımında normal miktarı 150.000-450.000/mm3’tür. Bu değerlerin altında bir sonuç kanamaya sebep olabilir.

Trombosit sayısı ne kadar düşükse kanama riski o kadar fazladır.

İdiopatik Trombositopenik Purpura (ITP)

ITP, dolaşımdaki trombositlerin yıkımının artması ile karakterize deri, mükoz membranlarda ve iç organları etkileyen bir kan hastalığıdır.

Trombositler bilinmeyen bir nedenle bağışıklık sistemi tarafından yabancı bir madde gibi algılanır ve antikor oluşumuna sebep olur. Bunun sonucunda trombositler başta dalak olmak üzere bazı organlarda yıkılmaya başlar. Genellikle vakaların %80’i akuttur, Üç veya altı aydan fazla sürerse kronikleşir.

ITP Belirtileri Nelerdir?

  • Başlıca belirtisi hafif veya ağır kanamaların olmasıdır.
  • Kanama içe kanama ya da dışa kanama (deri altında) olmak üzere iki şekilde ortaya çıkabilir. Deri altında; purpura veya peteşi şeklinde kendini gösterebilir.
  • Purpura mor,kahverengi ve kırmızı berelenmelerdir. Peteşi ise küçük kırmızı mor noktalardır.

Dış kanamanın diğer belirtileri;

  • Küçük bir travmada bile uzun süreli durmayan kanamanın olması
  • Burun kanaması
  • Diş eti kanamaları
  • Anormal vajinal kanama (Menstrüasyon dönemi dışında)
  • İdrar veya dışkıda kan görülmesi
  • Nadir olarak baş ağrısı gibi nörolojik sorunlar görülür.
  • ITP’nin en önemli ve en nadir komplikasyonu beyin kanamasıdır

Hastalığın tanısı fizik muayene bulguları, kan sayımı ve periferik kan yaymasının incelenmesi ile konulabilir. Kesin tanı için kemik iliği incelemesi ve batın ultrasonografisi yapılmasına ihtiyaç duyulabilir.

ITP Tedavisi Nasıldır?

Hastalığın tedavisi kişiden kişiye değişmektedir. Eğer hastalık hafif düzeyde ise tedavi gerekmeyebilir. Akut dönemde kortikosteroid tedavisi bulguların şiddetinin azaltılmasında etkilidir. Kortikosteroid tedavisi sonucunda trombosit sayısında artma olur. Uzun süreli tedavide tercih edilmeyebilir çünkü bağışıklık sistemi baskılanmasına neden olur.

Şiddetli kanamalarda tam kan transfüzyonu gerekebilir. Bir yıldan fazla kanaması devam eden ve kortikosteroid tedavisin yanıt vermeyen kronik vakalarda splenektomi (dalağın çıkarılması) uygulanabilir.

ITP’de Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

  • Ağrı kesici ilaç kullanırken dikkat edilmesi gerekir. Çünkü aspirin gibi ağrı kesiciler trombosit sayısında düşmeye sebep olabilir.
  • Yumuşak diş fırçası ile dişler fırçalanmalı ve ağız hijyenine dikkat edilmeli.
  • Enfeksiyonlardan korunmak gereklidir. Viral enfeksiyonlar trombosit sayısını düşürebilir.
  • Temas sporları gibi kanama riski olan aktivitelerden uzak durulmalıdır.

Kaynakça;

Yazar Hakkında

Yorum Ekle