Kök Hücreden Yapay Embriyo’ya

Yapay embriyo ile ilgili konumuza giriş yapmadan önce bazı kelimelerin tanımlarını bilmemizde fayda var.

  • Öncelikle yapay ne demek?

Yapay kelimesinin sözlükteki anlamı doğadaki şeylere benzetilerek insan eliyle yapılmış olan ,bir diğer tabir ile doğal olmayan,yapmacık demektir.

  • Peki embriyo ne demek?

Kısaca bahsedecek olursak sperm ve yumurtanın birleşerek zigotu oluşturmasına ve bu zigotun bölünerek hücre sayısının artmış haline embriyo denir.

Yapay embriyo ise anlaşılacağı üzere doğal olmayan, insan eli ile yapılmış embriyolara denir. Buradaki insan eli ile müdahale sonucu meydana gelen yapay embriyodan kastımız nedir sorusunun cevabı, yumurta ve sperm kullanmadan  sadece kök hücrelerden üretilmiş bir embriyo olmasıdır.

Şimdi merak edip soracaksınız. Neden? Yani neden yapay bir embriyo üretimine ihtiyaç duyulmuş ?

Yaşamın ilk aşamaları üzerinde araştırma yapan bilim insanları için inanılmaz bir imkan tanınmış oldu. Çünkü örneğin genellikle hamileliğin 3.  aylarında meydana gelen düşük durumlarının sebebi ne yazık ki tam olarak bilinmiyor ve bu buluş sayesinde yeni gizemlerin keşfi mümkün olacağa benziyor. Buraya kadar temel mantık anlaşıldıysa, şimdi artık daha derine inip meselenin aslını öğrenebiliriz.

Bahsettiğimiz çalışma Cambridge Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen bu çığır açan  yöntemdeyse yalnız iki çeşit kök hücre kullanıldı. Fare embriyolarından elde edilen kök hücrelerin özel bir jel içinde korunarak bir araya getirilmesiyle üretilen yapay embriyonun işlevselliği araştırmacıları da şaşırttı. Mucizevi bir şekilde bu iki hücre türü birbiriyle etkileşime geçip her açıdan uygun davranarak minik bir fare embriyosuna dönüşmeye başladı. Araştırmayı yöneten Magdalena Zernicka-Goetz konu ile ilgili ’’ Kök hücrelerinin çok güçlü bir potansiyele sahip olduklarını zaten biliyorduk ama bu kadar güzel ve mükemmel bir biçimde örgütlenebileceklerini beklemiyorduk’’ diyor.

Kök Hücre Ortaklığı

Bu zamana kadar yapılan çalışmalarda genellikle tek bir çeşit embriyonik kök hücre kullanılıyordu. Bu sebepten dolayı çalışmalar maalesef olumsuzlukla sonuçlanıyordu. Bu durum embriyonik kök hücreler ile birlikte farklı kök hücrelerininde kullanılması gerekebileceğini işaret ediyordu. Bu bulgulardan yola çıkan Cambridge araştırmacıları aynı hücrelerin yanına yine embriyodan elde edilen trofoblast (gebeliğin ilk aşamalarında oluşan ve döllenen yumurtadan farklılaşan ilk hücre) kök hücrelerini ekledi.

Geliştirilen bu yöntem sayesinde sadece 5 gün içinde işlevsel embriyolar elde etmeyi başaran araştırmacılar; bunların her açıdan gerçek fare embriyolarına benzediğini, yedinci günde plasentanın ve yaşam kıpırtısının oluşmaya başladığını dile getirdi.

Evet arkadaşlar bu deneylerin amacı yeni yaşam yaratmak değildir. Deneyin amacı en başta belirttiğimiz gibi hamilelikte meydana gelen düşüklerin sebebini keşfetmek ve bu duruma göre spesifik tedaviler geliştirmektir. Araştırmacılar ilerleyen aşamalarda aynı çalışmaları insan kök hücreleriyle yapmak istiyorlar.

Bu önemli buluşun biyo-etik kurumları tarafından değerlendirilmesi gerekiyor. Çünkü laboratuvar ortamında oluşturulan bu sentetik embriyoların gelişimine izin verilirse yeni bir yaşam meydana gelecektir. Özellikle insan embriyosunun üzerinde yapılacak deneyler ve gelişimine izin verilince doğabilecek sıkıntılar kaygı verici bir durumdadır.

Sizce, sentetik embriyo gelişimi sonucu meydana gelecek bireyler hem zihnen hem ruhen nasıl bir yapıya sahip olur? Bilim dünyasında aklın ve vicdanın ortak bir cevap verebilmesi dileği ile…

 

KAYNAKÇA

Popular Science Nisan 2018 Tuna Emren

Görsel

Görsel

Yazar Hakkında

2 Yorumlar

  1. Bilimcibiri
    1 Kasım 2018
  2. Nurullah Acet
    2 Kasım 2018

Yorum Ekle