Beynimiz şimdiden yoruluyor mu? ‘DEMANS’

Kısa bir süre önce oyuncu Münir Özkul’u da kaybetmemizin sebebi olan bir hastalık olan DEMANS HASTALIĞINI ele alıyoruz.

Günümüzde artık eskimeyen, yıpranmayan bir şey kalmadı galiba. Dikkat gösterilmediği sürece evet en değerlilerimiz, organlarımız dahi miladını yavaşça tüketiyor.. Ki buna en önemli örnek beynimizi verebiliriz.

Demans;

Beyni etkileyen bozuklukların neden olduğu bir grup semptomun bütünsel adıdır ama belirli bir hastalık değildir. Kişinin beyin işlevini yitirmesine sebep olur.

Tek başına hafıza kaybı demans varlığı anlamına gelmez. Hafıza ve dil gibi beyin fonksiyonuyla ciddi sorunlar yaşanır ve yaşlı insanlarda yaygın olmakla birlikte, yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir.

Demans artık her yaşta görülebilmektedir. En basit haliyle bunama da denebilir.

İnsan ömrü uzadıkça bunama sıklığı da artmaktadır. Ama direkt yaşa bağlı bir hastalık değildir.

Demans yaşlılığın bir sonucu olduğu görülse de aslında öyle bir bağlılık yoktur. Birçok etken vardır mesela;

  • Ailede demans ve kronik psikiyatrik hastalıklar olanlar
  • Kronik depresyonu olanlar
  • Beyin- damar hastalığı risk faktörleri olanlar
  • Kronik kafa travması geçirenler
  • Özellikle 80 yaş üstünde olan kişilerde

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) 65 yaş üzeri nüfusunda %5 oranında şiddetli, %15 oranında hafif derecede bunama bulunduğu, 80 yaş ve üzerinde bu oranın %20’lere ulaştığı bildirilmektedir.

Ayrıca unutkanlığı da direkt demans sonucu göremeyiz. Unutkanlığın diğer etkenlerine de kısaca değinebiliriz;

  • Hipotiroidizm gibi tiroid fonksiyon bozuklukları
  • Kansızlık
  • Vitamin B12
  • Diğer folik asit eksiklikleri

Yaşlılık depresyonu kesinlikle DEMANS değildir. İnsanın son evrelerini kalitesiz geçirmesi depresyona sebep olur.

Belirtileri ;

  • Bellek sorunları, unutkanlık ve hafıza kayıpları
  • Doğru sözcükleri bulmakta zorluk çekme
  • Ruh halindeki ani değişiklikler
  • Kayıtsızlık, moralsizlik ve güvensizlik (apati)
  • Normal günlük işleri yapmada ve tamamlamada zorlanma
  • Karışıklık, kişilerin yüzlerini ve isimlerini hatırlayamama
  • Hikayeleri ve olayları takip etmekte zorlanma
  • Başarısız bir yön duygusu, sık sık yolunu kaybetme
  • Tekrarlayan davranışlar, aynı soruları tekrar sorma veya aynı şeyi tekrar anlatma
  • Değişime uyumsuzluk, bir şeyi neden yaptığını unutma ve panik olma hali
  • Zihinsel becerilerde gerileme
  • Kelimeleri bulma ve cisimleri adlarını hatırlamada zorlanma
  • Hesap yapma ve sayılarla işlem yapmakta zorlanma

Belirtileri nasıl ortaya çıkar?

Bu hastalığın ilerlemesi; günlük giyinme, yemek yeme gibi işler zor gelmeye başlar.

  • Ani huy değişimleri
  • Agresiflik
  • Huzursuzluk
  • İnatçılık
  • Şüphe gibi davranışsal ve psikotik belirtilerde görülebilir.

Şöyle de şaşırtıcı bir yanı da vardır ki hasta kişi için başka bir eve taşınma gerekli olabilir veya vasiyetname yazma arzusu daha erken dönemde hayata geçirilebilir.

Tedavi edilebilir mi?

Her zaman olduğu gibi erken teşhis hayat kurtarır diyebiliriz. Hastalıkta  ilerleme yok ise vitaminsel, depresyona bağlı, tiroidi vb. yolaklarından gidilerek kişi iyileştirilebilir. Ama diğer bunama durumlarında( yani ileri düzeyde) çok da olumlu tedaviler henüz bulunamamıştır. Amaç ilerlemenin yavaşlatılması, bağışıklığının düşürülmesidir.

Özgül gerçekleri öne sürersek Demans Hastalığı genel olarak genetiksel bir hastalık değildir. Zamana bağlı ortaya çıkabilmektedir. Tıp ile daha çok psikoloji düzeyli tedaviler geliştirilmiştir.

Kalıtsallık, özellikle birincil demanslar olarak nitelendirilenlerin etiyolojisinde önemli yer tutmaktadır.

Yapılan aile, bağlantı ve ilişkilendirme analizleri günümüzde en sık demans nedenleri olan Alzheimer hastalığı, frontotemporal demans, lewy cisimcikli demans gibi demansa yol açan hastalıklarda bazı hasta gruplarında genetik özelliklerin etiyolojide önemli olduğunu göstermiştir. Bu riskli genler üzerinde yapılan çalışmalar demansları daha iyi anlama ve genetik temelli yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine dair önemli bilgiler sunmaktadır

İnsanın normal yaşam döneminde kendini pozitif tutması, ruhsal olarak kendini geliştirmesi bu tür psikolojik rahatsızlıklara daha az yakalanma riskini önleyecektir.

Ayrıca çok sevilen kişinin kaybına bağlı olarak ,ileri yaşlarda beyin bu acıya karşı unutma-bunama yolunu seçebilmektedir.Bu nedenle ciddi depresyonlar en az 6 ay-2 sene tedavi edilmeli ve kişiyi hayata bağlayacak yeni bağlar oluşturulmalıdır.

Peki Alzheimer ile arasındaki fark nedir?

Bu iki hastalık karıştırılabilmektedir. Ya da ilişkili olduğu bilinmemektedir. Alzheimer ile Demans aynı durum değildir. Alzheimer, Demans hastalığına sebep olur.Demans hastalarının yarısından çoğu aynı zamanda Alzheimer hastasıdır.

Bunama- Risk Etkenleri:

  • Sigara kullanımı……%5.
  • Genç yaşta yaşanan ancak tedavi edilmeyen depresyon…%4.
  • Hareketsizlik………%3
  • Sosyal izolasyon…%2
  • Yüksek tansiyon….%2
  • %65 risk ise tamamen kontrol dışı etkenlerden oluşmaktadır.

KAYNAKÇA

Yazar Hakkında

Bir cevap

  1. Şüheda
    13 Şubat 2019

Yorum Ekle